Dit is een vraag die vaak gesteld wordt. Is spelt nou echt gezonder dan tarwe, of is het weer een marketingverhaal? Het antwoord ligt in de geschiedenis van het graan, de structuur van de gluten, en in wat er wel en niet uit de korrel wordt gehaald voordat het in je brood terechtkomt. In dit artikel leg ik je uit waarom spelt voor veel mensen een prettiger alternatief is dan tarwe, en waarom dat niet alleen met vezels te maken heeft.

Spelt is een ouder graan dan tarwe

Spelt (Triticum spelta) is een directe voorouder van de moderne tarwe die we vandaag de dag overal tegenkomen. Het werd al duizenden jaren geleden verbouwd, lang voordat de landbouwindustrie tarwe begon te veredelen tot de hoogproductieve, gluteninrijke variant die nu in de meeste fabrieksbroden zit.

Die veredeling had een doel: meer opbrengst per hectare, sterker gluten voor industriële bakprocessen, en broden die er mooi luchtig uitzien op de winkelschap. Spelt is daar grotendeels buiten gebleven. Het graan is gebleven zoals het was: minder bewerkt, minder “geoptimaliseerd” en daardoor dichter bij zijn oorspronkelijke vorm. En dat is meteen de kern van het antwoord op de vraag of spelt gezonder is dan tarwe: het is niet zozeer dat spelt iets magisch bevat, maar dat tarwe juist veranderd is op een manier die het minder goed verteerbaar maakt.

Minder sterke gluten, makkelijker te verteren

Dit is waar het voor veel mensen echt het verschil maakt. Spelt bevat wel gluten (het is dus geen alternatief voor mensen met coeliakie), maar de glutenstructuur is anders dan die van moderne tarwe. De eiwitketens zijn losser en breken makkelijker af tijdens het kneden en fermenteren.

Het resultaat: je lichaam hoeft minder hard te werken om het brood te verteren. Veel mensen die tarwebrood lastig vinden, merken dat speltbrood, vooral als het ook nog lang gefermenteerd is zoals bij echt zuurdesem, een stuk rustiger verteert. Niet omdat er een wondermiddel in zit, maar omdat het simpelweg minder belastend is voor je spijsverteringssysteem.

Waarom volkoren meel altijd de betere keuze is

Wit meel wordt gemaakt door de korrel te ontdoen van de zemelen (het buitenste laagje) en de kiem (het binnenste, voedzaamste deel). Wat overblijft is voornamelijk zetmeel: makkelijk te verwerken, lang houdbaar, maar voeding technisch een stuk minder aantrekkelijk.

Bij volkoren meel blijft de hele graankorrel intact. En dat betekent meer dan alleen “meer vezels”, wat vaak het enige is wat mensen erover horen.

Het gaat niet alleen om vezels!

Vezels zijn belangrijk, zeker. Ze houden je spijsvertering soepel en zorgen voor een geleidelijke afgifte van energie. Maar de kiem van het graan, die bij wit meel wordt weggehaald, bevat juist de meeste:

• B-vitamines (denk aan B1, B3 en B6), nodig voor je energiestofwisseling
• Vitamine E, een krachtige antioxidant
• Mineralen zoals magnesium, zink en ijzer
• Gezonde onbewerkte plantaardige vetten

Met andere woorden: als je voor wit meel kiest, gooi je niet alleen vezels weg, maar ook een flink deel van de voedingswaarde die de natuur er bewust in heeft gestopt. Volkoren speltmeel geeft je dus niet alleen een vollere, voedzamere boterham, maar ook een graan dat dichter bij zijn natuurlijke, oorspronkelijke vorm is gebleven, precies zoals het bedoeld was.

Waarom dit past bij hoe ik bak

Bij Schuurbrood draait alles om eerlijk, eenvoudig voedsel. Back to basics… Geen toevoegingen om processen te versnellen, maar tijd, geduld en goede ingrediënten. Speltmeel past daar perfect bij: een graan dat al eeuwen hetzelfde is, gecombineerd met een lange, natuurlijke fermentatie waardoor je lichaam het brood optimaal kan benutten.

Op zaterdag bak ik een 100% volkoren spelt & emmermeel brood. Dit is een lekker stevig donker desembrood vol voedingstoffen. Als je het wat toegankelijker wil houden heb ik ook bruin brood. Dit is een mix van T65 bloem en volkoren meel.

Wil je zelf aan de gang met het bakken van zuurdesembrood. Kijk dan eens bij mijn recept over speltbrood bakken in een pan. In mijn webshop vind je een (gedroogde) 100% spelt zuurdesemstarter, inclusief uitleg om hem actief te maken en hem te onderhouden. Zo kan jij thuis ook ervaren wat een rustig verterend brood met je doet.

Speltmeel wordt vaak gemalen bij lokale molens. Je kan ook online bestellen bij bijvoorbeeld zelfbroodbakken.nl

Heb je vragen over speltmeel of broodbakken? Stuur me gerust een berichtje.